Màu ngày sinh của Thái Lan: nguồn gốc và ý nghĩa màu của từng thứ
Từ sắc đỏ Chủ nhật đến tím Thứ Bảy, tìm hiểu vì sao mỗi thứ ở Thái Lan có một màu riêng, gồm cả sắc xám của đêm Thứ Tư, qua bảy ngày và nhánh thứ tám.
Vì sao lịch Thái Lan lại nhiều màu đến vậy?
Khi đi lại ở Thái Lan, bạn có thể thấy mọi người mặc cùng một tông màu, hoặc đường phố và tòa nhà được trang trí bằng một sắc màu nhất định trong ngày. Đằng sau đó là một phong tục lâu đời: mỗi thứ trong tuần có màu riêng. Tiếng Thái gọi là si prachamwan (สีประจำวัน), nghĩa đen là “màu của ngày”.
Wikipedia tiếng Thái giải thích rằng hệ thống này bắt nguồn từ truyền thuyết Hindu và nguyên lý chiêm tinh. Mỗi màu được cho là màu thân thể hoặc y phục của vị thiên thần (thewada, เทวดา) bảo hộ ngày ấy. Nói cách khác, màu của ngày không đơn thuần là sở thích mà là màu gắn với một trong bảy thiên thể.
Bảng màu các thứ trong tuần
Chủ nhật: đỏ. Ngày này do Mặt Trời (พระอาทิตย์, Surya) bảo hộ.
Thứ Hai: vàng (kem). Ngày này do Mặt Trăng (พระจันทร์, Chandra) bảo hộ.
Thứ Ba: hồng. Ngày này do Sao Hỏa (พระอังคาร, Mangala) bảo hộ.
Ban ngày Thứ Tư: xanh lá. Khoảng thời gian này do Sao Thủy (พระพุธ, Budha) bảo hộ.
Đêm Thứ Tư: màu tối thiên về xám hoặc đen. Nhánh này do Rahu (พระราหู) bảo hộ. Một số bảng màu không ghi nhánh này, còn các nguồn khác nhau chọn xám hoặc đen.
Thứ Năm: cam. Ngày này do Sao Mộc (พระพฤหัสบดี, Brihaspati) bảo hộ.
Thứ Sáu: xanh da trời nhạt đến xanh dương. Ngày này do Sao Kim (พระศุกร์, Shukra) bảo hộ. Có nguồn ghi xanh nhạt, có nguồn dùng sắc xanh đậm hơn.
Thứ Bảy: tím. Ngày này do Sao Thổ (พระเสาร์, Shani) bảo hộ.
Nguồn gốc: y phục của các thiên thể
Theo câu chuyện nguồn gốc trên Wikipedia tiếng Thái, thần Isuan (พระอิศวร, Shiva) đọc thần chú, biến nhiều loài vật thành bảy vị thần, quấn họ trong những tấm vải khác màu và rưới nước thiêng. Các truyền thống kể lại hơi khác nhau, nhưng điểm cốt lõi vẫn giống nhau: màu của một ngày bắt nguồn từ màu thân thể hoặc y phục của vị thần bảo hộ ngày ấy.
Điều thú vị là không phải màu nào cũng trùng với màu thân thể của vị thần. Một truyền thống miêu tả Sao Thổ có thân sẫm màu, nhưng màu Thứ Bảy lại là tím. Truyền thống khác miêu tả Mặt Trăng có thân nhạt, nhưng màu Thứ Hai là vàng. Vì vậy, đây nên được hiểu là một quy ước văn hóa được định hình qua thời gian dài, chứ không phải sự tương ứng khoa học.
Vì sao Thứ Tư có hai sắc thái
Thứ Tư có vị trí đặc biệt trong chiêm tinh Thái. Ban ngày thuộc Sao Thủy, nhưng từ 18:00 đến 6:00 sáng hôm sau là thời gian của Rahu. Trong chín thiên thể, Rahu là thiên thể bóng tối không có hình dạng hữu hình. Vì thần thoại kể rằng Rahu nuốt Mặt Trời và Mặt Trăng gây ra nhật thực, nguyệt thực, hình tượng này thường mang sắc tối và bí ẩn.
Vì thế, màu đêm Thứ Tư thường không phải xanh lá mà là xám hoặc đen như màn đêm. Trên Horasat, đêm Thứ Tư được thể hiện bằng sắc xám dịu, tách biệt rõ với màu xanh lá. Màu này không mang ý nghĩa xui rủi; nó đến từ hình ảnh bầu trời đêm, bóng tối và hiện tượng thực.
Ghép lại màu sắc với các ngôi sao
Mỗi màu của bảy ngày đều đi cùng một thiên thể, nên nhớ theo cặp sẽ dễ hơn. Mặt Trời đỏ rực, Mặt Trăng tỏa ánh vàng dịu. Sao Hỏa vốn là hành tinh đỏ nhưng lại được thể hiện bằng màu hồng, một biến tấu khá thú vị. Sao Thủy xanh lá, Sao Mộc cam ấm, Sao Kim xanh da trời nhạt và Sao Thổ tím huyền bí.
Các cặp màu thường không trùng với màu thực của hành tinh. Vì vậy, nên xem chúng như một hệ biểu tượng được tạo nên từ chuyện thần linh và phong tục lâu đời hơn là quan sát thiên văn. Cảnh sắc đổi màu theo từng ngày cũng cho thấy màu ngày trong tuần được người Thái đưa vào đời sống gần gũi đến mức nào.
Gợi ý cách vui cùng các màu sắc
Trước tiên, hãy tìm xem ngày sinh của bạn rơi vào thứ mấy. Màu của ngày ấy là lựa chọn tự nhiên nhất cho “màu ngôi sao của bạn”. Sau đó, thử tra màu ngày sinh của bạn bè và gia đình; bạn sẽ có thêm chuyện để nói khi chọn giấy gói quà hay thiệp. Chọn màu trong ngày cho quần áo hoặc phụ kiện theo cách của người Thái cũng là một thói quen vui.
Màu ngày trong tuần là biểu tượng, không phải thước đo vận may. Màu vàng gắn với Thứ Hai nhưng không có nghĩa bạn không được mặc màu khác, và cũng không có ngày nào cấm màu đen. Cách thú vị nhất là chọn màu hợp tâm trạng hôm nay rồi so với màu ngày trong tuần của Thái Lan.
Màu ngày trong tuần được dùng thế nào?
Người Thái thường dùng màu ngày trong tuần theo hai cách. Cách thứ nhất là trân trọng màu của ngày mình sinh, chẳng hạn chọn quần áo hoặc món đồ nhỏ mang màu ấy. Cách thứ hai là chọn trang phục theo thứ của ngày hôm nay. Có người mặc màu trong ngày để tạo tâm trạng vui hơn hoặc phối cùng đồng nghiệp.
Bạn không cần xem những điều này là lời bảo đảm về may hay rủi. Một màu sắc có thể là nghi thức nhỏ giúp sắp xếp tâm trạng trong ngày, hoặc câu chuyện để trò chuyện với bạn bè. Trên Horasat, bạn có thể xem màu hôm nay theo thứ tại Bangkok; màu ngày sinh cũng xuất hiện ngay trong công cụ tính ngày sinh.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Thứ Hai có màu vàng?
Thứ Hai là ngày của Mặt Trăng (Chandra), và truyền thống Thái lưu truyền màu của Mặt Trăng là vàng hoặc kem. Một số truyền thống hình dung Mặt Trăng màu trắng, nhưng màu ngày trong tuần là quy ước đã thành hình qua thời gian dài nên không phải lúc nào cũng trùng với màu thân thể.
Các nguồn ghi màu hơi khác nhau. Màu nào mới đúng?
Bảy màu cơ bản — đỏ, vàng, hồng, xanh lá, cam, xanh dương, tím — nhìn chung giống nhau, nhưng nhóm màu xanh của Thứ Sáu và màu đêm Thứ Tư thay đổi tùy nguồn. Horasat trình bày đây là những biến thể trong truyền thống, không chọn một đáp án duy nhất.
Mặc màu ngày sinh có mang lại điều tốt lành không?
Không có bằng chứng rằng một màu sắc bảo đảm kết quả nào đó. Màu ngày trong tuần của Thái Lan là một phần của tín ngưỡng và văn hóa, một biểu tượng để bạn vui cùng.
Nguồn tham khảo
Các nguồn bên ngoài được tham khảo khi viết bài này. Phần tóm tắt và diễn giải do ban biên tập Horasat thực hiện.
