Linh vật theo ngày sinh của Thái Lan: Sư tử, ngựa, trâu và voi chở các vì sao

Các vì sao cũng có vật cưỡi

Trong truyền thống Ấn Độ và Thái Lan, các thiên thể không chỉ là những khối lửa hay đá mà còn được hình dung thành các vị thần Navagraha (นพเคราะห์). Mỗi vị thần có một con vật để cưỡi, gọi là phahana (พาหนะ), nghĩa là “phương tiện” hay vật cưỡi. Vì vậy, trên tranh tường trong chùa, bùa hộ mệnh và minh họa trong sách chiêm tinh cổ, mỗi vì sao thường đi cùng một con vật khác nhau.

Nếu tìm hiểu cặp đôi giữa vì sao và linh vật cùng với màu theo ngày, bạn sẽ thấy văn hóa Thái gần gũi hơn. Bài viết này tổng hợp những cặp đôi được các nguồn tiếng Thái nhắc đến rộng rãi. Một số sách và vùng miền kể khác nhau, nên không phải cặp nào cũng chỉ có một phiên bản.

Linh vật của từng ngày trong tuần

Chủ nhật, Mặt Trời (พระอาทิตย์): sư tử (ราชสีห์, ratchasi)

Thứ Hai, Mặt Trăng (พระจันทร์): ngựa

Thứ Ba, Sao Hỏa (พระอังคาร): trâu (กระบือ)

Ban ngày Thứ Tư, Sao Thủy (พระพุธ): voi (คชสาร). Một số nguồn nói là voi trắng.

Đêm Thứ Tư, Rahu (พระราหู): Garuda (ครุฑ) là phiên bản phổ biến nhất, nhưng các nguồn không hoàn toàn thống nhất. Phần dưới sẽ giải thích rõ hơn.

Thứ Năm, Sao Mộc (พระพฤหัสบดี): hươu

Thứ Sáu, Sao Kim (พระศุกร์): bò đực (โค)

Thứ Bảy, Sao Thổ (พระเสาร์): hổ

Danh sách này dựa trên phần tổng hợp về các vị thần Navagraha của Sanook và tư liệu tranh tường tại một ngôi chùa ở Khon Kaen do Isan Insight giới thiệu.

Sư tử, ngựa, trâu và voi

Mặt Trời của Chủ nhật cưỡi sư tử. Vua của muôn loài dường như rất hợp để đồng hành cùng vị vua trên bầu trời. Trong tiếng Thái, sư tử được gọi là ratchasi (ราชสีห์), tên gọi bao gồm cả sư tử thật lẫn hình tượng sư tử thần thoại. Mặt Trăng của Thứ Hai cưỡi ngựa. Bạn có thể hình dung một chú ngựa trắng chạy dưới ánh trăng. Một số văn bản Ấn Độ khác lại kể rằng xe của Mặt Trăng do linh dương kéo, nên câu chuyện về Mặt Trăng cũng thay đổi tùy nơi.

Sao Hỏa của Thứ Ba cưỡi trâu. Đây là con vật mạnh mẽ, đã quyết thì tiến về phía trước, nên thường được cho là hợp với năng lượng của Sao Hỏa. Sao Thủy của ban ngày Thứ Tư cưỡi voi. Tại Thái Lan, voi tượng trưng cho trí tuệ và điều lành, rất hợp với Sao Thủy gắn với học hỏi và lời nói.

Hươu, bò và hổ

Sao Mộc của Thứ Năm cưỡi hươu. Sao Mộc được xem là ngôi sao của người thầy và tri thức, còn hình ảnh hiền hòa của hươu khá gần với nét ấy. Sao Kim của Thứ Sáu cưỡi bò. Sao Kim gắn với tình yêu, vẻ đẹp và sự đủ đầy, còn bò là biểu tượng của sự sung túc và hiền hòa.

Sao Thổ của Thứ Bảy cưỡi hổ. Có người cho rằng vẻ nặng và uy nghiêm của hổ hợp với một ngôi sao chuyển động chậm mà chắc. Tuy vậy, cách giải thích này có thể được thêm vào về sau; truyền thống không có một lời giải thích chính thức về lý do từng con vật được ghép với từng vì sao. Bạn chỉ cần thưởng thức đây như một hệ biểu tượng gồm bảy con vật dành cho bảy vì sao trên trời.

Rahu cưỡi con gì?

Vật cưỡi của Rahu, vị thần trông coi đêm Thứ Tư, thay đổi tùy nguồn. Trong phần giải thích Navagraha của Thái do Sanook tổng hợp, Rahu cưỡi Garuda. Garuda là chim thần trong thần thoại Phật giáo và Hindu, đồng thời cũng xuất hiện trên biểu tượng của các cơ quan nhà nước Thái Lan.

Trong khi đó, Wikipedia tiếng Thái nói Rahu cưỡi sư tử xanh lam (ราชสีห์สีน้ำเงิน), còn Wikipedia tiếng Anh ghi nhận sư tử đen trong truyền thống Ấn Độ. Khi mô tả tranh tường tại một ngôi chùa ở Khon Kaen, Isan Insight cho biết Rahu thường được vẽ cùng Garuda nhưng bức tranh ở ngôi chùa này lại không có Garuda. Vì vậy, vật cưỡi của Rahu không có một phiên bản duy nhất. Bài viết đặt Garuda, phiên bản được nhắc đến phổ biến nhất, lên trước và vẫn ghi rõ rằng có những cách kể khác.

Cách thưởng thức những câu chuyện về linh vật

Linh vật theo ngày xuất hiện trên bùa hộ mệnh, lịch, sách tranh và đồ lưu niệm. Trên tranh tường trong chùa Thái và minh họa trong sách chiêm tinh, hình ảnh một vì sao đi cùng linh vật vừa gợi nét riêng của ngôi sao ấy, vừa kể một câu chuyện nhỏ bằng hình. Nhờ đó, bạn có thể nhận ra ngôi sao qua con vật ngay cả khi không đọc chữ.

Có một linh vật dành cho ngày sinh đôi khi mang lại cảm giác thân thuộc. Bạn có thể liên tưởng sư tử Chủ nhật với sự đường hoàng, ngựa Thứ Hai với nhịp chạy mềm mại, trâu Thứ Ba với sự bền bỉ, voi ban ngày Thứ Tư với trí tuệ, hươu Thứ Năm với sự dịu dàng, bò Thứ Sáu với sự đủ đầy và hổ Thứ Bảy với nét vững chãi. Đây chỉ là một cách thưởng thức hình ảnh, không phải diễn giải chính thức của truyền thống.

Vì sao đêm Thứ Tư mang hình nhật thực

Bên cạnh câu chuyện về vật cưỡi, hình ảnh tiêu biểu nhất của Rahu là chiếc đầu đang cố nuốt Mặt Trăng hoặc Mặt Trời. Trong thần thoại Hindu và Phật giáo, Rahu là một asura lẻn vào giữa các vị thần khi khuấy biển sữa và uống nước cam lồ bất tử. Mặt Trời và Mặt Trăng nhận ra, liền báo cho Vishnu, vị thần dùng đĩa cắt đôi thân Rahu. Nước cam lồ đã tới cổ nên chiếc đầu không chết, rồi phần đầu còn lại cứ đuổi theo để nuốt Mặt Trời và Mặt Trăng. Nhưng vì không có thân, hai thiên thể bị nuốt lại đi ra từ cổ. Câu chuyện này dùng để giải thích nhật thực và nguyệt thực.

Trong các kinh Phật bằng tiếng Pali là Candima Sutta và Suriya Sutta, Rahu bắt giữ Mặt Trăng và Mặt Trời rồi thả ra khi họ đọc kệ kính lễ Đức Phật. Vì vậy, tại các ngôi chùa Thái có tượng Rahu ngậm Mặt Trăng, và Rahu vừa được kể như một hình tượng đầy uy lực, vừa là nhân vật quy y Đức Phật rồi buông Mặt Trời và Mặt Trăng.

Đây cũng là lý do Horasat vẽ đêm Thứ Tư bằng biểu tượng nhật thực thay vì một con vật. Bảy vì sao còn lại có linh vật dễ nhận biết, còn vật cưỡi của Rahu được các nguồn giải thích khác nhau. Riêng câu chuyện bóng tối nuốt Mặt Trăng thì thống nhất hơn. Sau khi đọc bài này, có thể bạn sẽ nhìn chiếc bóng tròn trên màn hình bằng một cảm nhận khác.